Dank voor je weerstand

Ieder verandertraject kent een harde en een zachte kant. De harde kant bestaat uit de slimme hulpmiddelen, checklijsten, nieuwe afspraken en andere verbeteringen in proces en organisatie. Het is vooral die zachte kant die het succes op lange termijn bepaalt. En als we over de zachte kant praten,  dan gaat het voor een belangrijk deel over het omgaan met de gevreesde weerstand.

“Het bemoeilijken of het hinderen van beweging”. Zo wordt het begrip weerstand in de natuurkunde uitgelegd. Bij verandertrajecten binnen organisaties wordt weerstand veelal niet anders ervaren, als iets bemoeilijkends en hinderlijks.

Het is ook niet prettig als de ruimte gevuld wordt met negatieve emoties van mensen die het niet zien zitten – de weerstandigen. Tenzij je op een hoog abstractieniveau wilt blijven hangen, is er geen toverformule voor het ‘even’ wegnemen van weerstand. De oorsprong van die negatieve emoties is daarvoor te divers: niet iedereen zal het grote plaatje in één keer zien; weerstandigen zijn vaak overrompeld door de berichtgeving , omdat zij niet – zoals de planmakers zelf – al maanden betrokken zijn; weerstandigen zullen dikwijls onzeker zijn over hun positie tijdens en na de verandering, en soms zullen weerstandigen met hun praktische operationele kennis zien dat een plan gewoonweg in de gepresenteerde vorm onrealistisch is, gebaseerd op ‘tekentafelwijsheden’.

Succesvol met weerstand omgaan gaat gelukkig niet over het ‘even’ wegnemen. Het gaat juist over het anticiperen op weerstand, het erkennen van weerstand en het leren van de krachten die ‘de beweging hinderen’.

De ervaren veranderaar staat open voor de weerstand, omdat het zorgt voor scherpte en kwaliteit. Het dwingt veranderaars met een goed verhaal te komen en te luisteren naar vaak nuttige signalen. Bij de ontwikkeling van het concept zorgt juist die weerstand ervoor dat veranderaars in de schoenen gaan staan van de weerstandigen. Beter nog, de veranderaar zal de potentiële weerstandigen – indien mogelijk – betrekken bij het onderzoeken van de achterliggende problemen en bij het vinden van de  beste oplossingen voor de organisatie.

Ik kan in mijn opdrachten steeds vaker vroegtijdig mensen betrekken, die daardoor veranderen van lijdend voorwerp in meewerkend voorwerp, en van weerstandige in veranderaar. En de mooie plannen die we samen ontwikkelen voeren we bijna spelenderwijs uit. De weerstand is niet meer het probleem van de opdrachtgever of van mij, het is een situatie waar we met elkaar uit gaan komen. En vaak nog beter ook.